Odpady efektywnie ogrzewają miasta
Miliony ton odpadów, które nie nadają się do recyklingu, mogą stać się źródłem energii i pomóc ograniczyć zużycie paliw kopalnych. Jak wykorzystać ten potencjał, nie tracąc z oczu celów recyklingu i ochrony klimatu? O tym rozmawiali uczestnicy VII Forum Energia-Efekt-Środowisko, zorganizowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
W centrum dyskusji znalazły się instalacje termicznego przekształcania odpadów, ich znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego oraz możliwości finansowania nowych inwestycji.
– Gospodarka odpadami jest dziś znacznie większym zagadnieniem niż samo zapewnienie ich odbioru i zagospodarowania. To obszar, w którym spotykają się cele środowiskowe, potrzeby energetyczne, rozwój technologii, odpowiedzialność samorządów i przedsiębiorców oraz codzienne interesy mieszkańców – podkreśliła Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.
Zastępca prezesa zarządu Paweł Augustyn podkreślił z kolei, że instalacje termicznego przekształcania odpadów nie tylko pomagają rozwiązywać problem ich zagospodarowania, ale także wspierają dekarbonizację ciepłownictwa.
– Powinniśmy rozwijać instalacje o łącznej przepustowości około 4 mln ton odpadów rocznie, co pozwoliłoby zaoszczędzić blisko 2 mln ton węgla. W dojrzałych systemach energetycznych odzysk energii z odpadów może odgrywać istotną rolę w odchodzeniu od paliw kopalnych i transformacji ciepłownictwa – powiedział.
Paweł Augustyn dodał również, że NFOŚiGW chce wspierać samorządy i przedsiębiorców w realizacji przedsięwzięć, które umożliwiają produkcję ciepła na korzystnych warunkach i przynoszą korzyści zarówno ciepłownictwu komunalnemu, jak i przemysłowemu.
Centralnym punktem Forum był panel pt. Termiczne przekształcanie odpadów – jak pogodzić cele klimatyczne, bezpieczeństwo energetyczne i gospodarkę o obiegu zamkniętym, z udziałem Pawła Augustyna, Sławomira Kiszkurno, prezesa zarządu Portu Czystej Energii, Jakuba Batora ze Stowarzyszenia Producentów Energii z Odpadów, Olgi Goitowskiej, wiceprzewodniczącej Rady Programowej Związku Pracodawców Branży Komunalnej, mec. Małgorzaty Banasik z kancelarii Banasik Woźniak i Wspólnicy oraz Marcina Benbenka, prezesa zarządu KOM-EKO.
Panel płynnie przeszedł w ożywioną dyskusję z udziałem zgromadzonych gości na sali. Uczestnicy dzielili się doświadczeniami z realizacji i eksploatacji instalacji oraz wskazywali bariery wymagające rozwiązań systemowych.
Praktycznych argumentów za rozwojem instalacji dostarczyły doświadczenia gdańskiego Portu Czystej Energii. Przedstawiony przykład pokazał, że termiczne przekształcanie odpadów może ograniczać składowanie, a w konsekwencji emisję metanu i gazów cieplarnianych. Odzysk energii przynosi również wymierne korzyści ekonomiczne – według danych przedstawionych podczas debaty oszczędności w systemie gospodarki odpadami w Gdańsku przekraczają w tym roku 80 mln zł. Regionalny charakter inwestycji sprawia, że korzysta z niej nie tylko samo miasto, ale również uczestniczące w projekcie gminy.
Istotnym tematem była możliwość wykorzystania ciepła powstającego w instalacjach termicznego przekształcania odpadów. Włączenie ich do istniejących sieci ciepłowniczych pozwala zwiększać efektywność lokalnych systemów i dostarczać energię odbiorcom. Według szacunków przywołanych podczas panelu spalanie około 5 mln ton odpadów mogłoby pokryć nawet 9 proc. zapotrzebowania sieci ciepłowniczych na ciepło. Pełne wykorzystanie tego potencjału wymaga jednak odpowiednich regulacji, stabilnych warunków inwestycyjnych i rozstrzygnięć dotyczących miejsca instalacji w systemie handlu uprawnieniami do emisji CO2 (EU ETS).
Paneliści zwracali uwagę na potrzebę lepszego zagospodarowania odpadów, które obecnie są wywożone za granicę. Podkreślali, że odzysk energii może być ważnym elementem krajowego systemu, szczególnie w odniesieniu do frakcji, których nie da się efektywnie poddać recyklingowi materiałowemu. Jednocześnie rozwój instalacji musi iść w parze z poprawą jakości selektywnej zbiórki i racjonalnym projektowaniem całego systemu gospodarowania odpadami.
Ważnym wątkiem była sytuacja mniejszych miejscowości. Podczas gdy duże miasta rozwijają własną infrastrukturę odzysku energii, mniejsze ośrodki nadal potrzebują wsparcia w przygotowaniu i realizacji inwestycji. Odpowiednio ukierunkowane finansowanie NFOŚiGW może pomóc samorządom w rozwijaniu rozwiązań dopasowanych do lokalnych potrzeb, również w formule regionalnej współpracy.
Uzupełnieniem systemu są instalacje wykorzystujące biogaz z komunalnych bioodpadów. Pozwalają one łączyć zagospodarowanie frakcji biodegradowalnej z produkcją energii odnawialnej, wzmacniając lokalny wymiar transformacji energetycznej.
Źródło informacji: NFOŚiGW